OCUKLAR VE ERGENLERİN TRAVMAYA GENEL TEPKİLERI;

 

- Ana-babalarının tepkilerinden etkilenme ve benzer tepkiler verme,

- Okulda ve evde isyankar olma ve bu yolla travmatik olaydan sonra kaybettikleri kontrol duygusunu yeniden kazanmaya çalışma,

- Gerileme, daha önceki gelişim dönemlerine ait davranışlara geri dönme,

- Duygularını adlandırma ve kendilerini kötü hissetme nedenlerini anlamada güçlük,

- Birbirleriyle ilişkili bir dizi sorun geliştirme (örneğin; uyuma güçlüğü okulda dikkat dağınıklığına, dikkati toparlayamama da okul başarısızlığına yol açabilir. Okul başarısı düşen çocuğun da kendine güveni azalır.)

BEBEKLER VE YENI YÜRÜMEYE BASLAYAN TSS TEPKILERI

(DOGUM-3 YAS  ARASI)

• Kolay şaşırma, kaygılı görünme,

• Yatak ıslatma, konuşma problemleri gibi gerileme davranışları,

• Ana-babaya yapışma ve onlardan ayrılmama,

• Uyku sorunları ve kabuslar,

• Çevreyle ilişkilerde tutukluk ve ürkeklik,

• Kontrol edilemeyen saldırganlık

• Travmayla ilgili tekrarlanan oyunlar,

 

BEBEKLER VE YENI YÜRÜMEYE BASLAYAN ÇOCUKLARLA NELER YAPILABILIR?

 

• Bebeklerle yumuşak bir sesle konuşun, okşayın, sevin ve sırtlarını hafifçe ovalayın,

• Düzenli bir beslenme ve uyku programı uygulamaya çalışın,

• Çevredeki işitsel ve görsel uyaranları azaltın,

• Sizin yatağınızda yatmasına izin verin,

• Yürümesine, yerlerde yuvarlanmasına ve oyun oynamasına fırsat verin,

 

OKUL ÖNCESI ÇOCUKLARDA TSS TEPKILERI

(4-6 YAS ARASI)

• Yatak ıslatma, parmak emme, ani heyecanlanma, ana-babaya yapışma, tik, uyku sorunları,

• Kaçınma davranışı ve içe kapanma,

• Genel bir kaygı hali, hayvanlardan ve yabancılardan korkma,

• Tekrarlanan oyun ve ritueller (belirli davranışları saplantılı bir şekilde tekrarlama)

• Kendi hayal ettikleri şeylerle (örneğin; kendilerine ait saldırgan fanteziler) gerçek olanları  karıştırma. Bu yaş grubundaki çocuklar kötü olayların kendi kötü düşüncelerinden kaynaklandığını düşünüp üzülebilirler. Bu tip bir hayalci düşünce zihinsel bulanıklık, utanç, kaygı ve dünyayla ilgili yanlış yorumlar yapmaya yol açabilir.

 

OKUL ÖNCESI ÇOCUKLARLA NE YAPILABILIR?

• Çocuğu rahatlatmaya ve güven vermeye çalışın, sık sık sevip okşayın,

• Uyumadan önce yanına gidin, başını okşayın, varsa ılık bir süt verin veya ninni söyleyin,

• Bir süre için sizinle birlikte yatmasına izin verin,

• Oyun hamuruyla oynama ve boyama yoluyla duygularını ifade etmelerine fırsat tanıyın.

 

OKUL ÇAGINDAKI ÇOCUKLARDA TSS TEPKILERI

(7-12 YAS ARASI)

• Okul öncesi dönemdeki davranışlara gerileme; bu durum akranları tarafından reddedilmeye yol açabilir ve yeni gelişmeye başlayan yeterlik ve özerklik duygularının ortaya çıkmasını  engelleyebilir,

• Okula gitmek istememe ve okul başarısının düşmesi,

• Tekrarlanan oyunlar, saldırganlık, gevezelik,

• Erkek çocuklarda özellikle silahlara, savaş oyunlarına vb.’ ye ilgi gösterme,

• Kabuslar, uyku sorunları, ayrılık kaygısı ve doğal olaylardan (yağmur ve rüzgar gibi) korku,

• Dikkat ve konuşma sorunları, isyankar davranışlar, vücutta ağrılar.

OKUL ÇAGINDAKI  ÇOCUKLARLA NELER YAPILABILIR?

• Duygularını ifade etmelerine yardım edin, sabırlı, ilgili ve esnek davranın,

• Oyun oynamalarına teşvik edin, merak ettikleri şeyleri açıklayın,

• Dikkatleri kolayca dağılabileceğinden okulda ve evde fazla çalışmalarını beklemeyin,

• Basit ve yapılandırılmış görevler verin, ufak sorumluluklar almalarına fırsat tanıyın,

• İlerde olabilecek başka travmatik olaylardan kendilerini nasıl koruyabileceklerini anlatın.

 

 

ERGENLERDE TSS TEPKILERI

(13-18 YAS ARASI)

• Dünya ve kendi gelecekleri hakkında olumsuz tutumlar,

• Kendi korkuları ve travma verdikleri tepkilerle ilgili endişe; özellikle kendilerini suçlu ve çaresiz hissetme gibi tepkilerin anormal olup olmadığını merak etme,

• Risk-alma veya duygularını davranışlarla dışa vurma davranışları (örneğin; okuldan kaçma, rasgele cinsel birliktelik, madde kullanımı).

• İştah ve uyku sorunları, günlük etkinliklere karşı ilgi kaybı, okul sorunları,

• Ana-babalarla çatışma ve tartışmaların artması.

 

 

ERGENLERLE NELER YAPILABILIR?

• Aile ve arkadaşlarıyla duygularını paylaşmalarına ve ifade etmelerine yardım edin,

• kabul hoşgörü ve destek gösterin,

• Gündelik faaliyetlere katılmalarını ve spor yapmalarını teşvik edin,

• Okul başarılarıyla ilgili beklentilerinizi azaltın,

• Afet bölgelerindeki yeniden yapılandırma çalışmalarına katılmaları ve başkalarına yardım etmeleri için onları teşvik edin.